נמצא חיסון למגפה

החיסון החשוב ביותר לקורונה נמצא מתחת לאף שלנו. הוא לא יביס את המגיפה אבל בהחלט יכול להיאבק בה בצורה רצינית. קוראים לו "מדינת הרווחה".

נדב ביגלמן

נדב ביגלמן

30.9.20

נמצא חיסון למגפה

"גשר המובטלים", פעילות למען ביטחון כלכלי בזמן המשבר בגשר ההגנה בתל-אביב, אוגוסט 2020. צילום: עומדים ביחד.

המגיפה שלא מרפה מאיתנו, וההגבלות הקשות שממשלת ישראל מובילה שוב אינם רק תופעה בריאותית; הם פוליטיים. עד למציאתו של חיסון אפקטיבי שיגן על האנושות מפני הקורונה, הגורם המרכזי שמאפשר התמודדות אפקטיבית עם הנגיף הוא תפקוד הממשלה ואמון הציבור בה. ממש כך.


הגל הראשון של המגיפה הוכיח כי הציבור בישראל, למרות העלבונות וההאשמות שהוטחו בו, יודע טוב מאד להקפיד על הכללים. כפרטים וכציבור, קיימנו את החלק שלנו בחוזה החברתי, שמטרתו לשמור אחד על השנייה, דרך בידוד ביתי, סגר כללי או חלקי, צמצום תעסוקתי וצרכני, ועוד. אלא שבעוד שאנחנו כיבדנו את החלק שלנו בהסכם, הממשלה הפרה את החלק שלה. כאן נשבר האמון הציבורי.


איש אינו מאשים את נתניהו בהתפרצות המגיפה, מאשימים אותו באחריות להיערכות הקלוקלת אליה ובניהול סדרי עדיפות לקויים שהובילו להתפרצות הגל שני. נתניהו והממשלה הם האחראים הראשונים לשחיקתה של מערכת הבריאות הציבורית, מה שהוביל למצבה הרעוע, עוד בטרם הכתה הקורונה. הם האחראים לחוסר ההיערכות המחפיר שהוביל למצב הנוכחי עם ההתפרצות השנייה והקשה. הם האחראים לכך שמובטלים ועסקים מוצאים עצמם שוב אל מול משבר נוסף כשאין שום תוכנית סיוע שהוכנה עבורם מראש. הם האחראים לקריסת מערכת הרווחה ודחיקתה לעבר תהום. עד כה, חודשים אחרי הקמת הממשלה ומאות אלפי מובטלים נוספים, הממשלה נכשלת כישלון חרוץ בהיערכות ובטיפול במגיפה ובדאגה לביטחון כלכלי לאזרחי המדינה.


לאיום שמרחף מעל אמון הציבור בנבחריו יש תשובה. היא קרויה בפשטות, מדינת רווחה. מדיניות שמגלמת בתוכה את  הרעיון של רשת ביטחון חברתי מקיפה שתצליח ברגעי משבר - כמו גם בשגרה - להגן על כולנו באופן אוניברסלי ולא גחמני. רשת ביטחון שתהיה שם בשבילנו, ותאפשר לנו לשרוד את בתוך האי-ודאות העצום בו כולנו מתקיימים כעת.


החוזה החברתי שעומד בבסיס מדינות הרווחה פשוט: אנחנו, האזרחים, ניתן אמון בממשלה, נכנס לבידוד ונשמור על המגבלות שהטילה עלינו, והממשלה מצידה - תדאג שלא נאבד את הפרנסה ונחיה בכבוד. אנחנו נסגור את העסקים שלנו כדי למנוע הפצה נוספת של הנגיף, והממשלה תדאג לפיצוי כספי מלא ומהיר לכל תקופת הסגירה. אנחנו נשמור על ריחוק חברתי, והממשלה תשמור על הסולידריות החברתית ותבטיח את יציבותה של מערכת הבריאות הציבורית.


ממשלת נתניהו עושה בדיוק את ההיפך. במקום לבנות מערכת ביטחון סוציאלית כמו שאומצה במדינות רבות, להקים מנגנון סבסוד שכר כמו שקיים במרכז וצפון אירופה, להבטיח את קיומן של מערכות חינוך ובריאות ציבוריות ומתפקדות – נתניהו מוסיף לייבש אותן, ומשרד האוצר מתכנן תוכניות קיצוצים מקיפות במגזר הציבורי. במקום לחוקק חוק מובן מאליו - שכבר מזמן היה צריך להיחקק - הקובע זכאות לדמי אבטלה עבור עצמאים שאיבדו את פרנסתם במשבר, מאלתרים הממשלה והעומד בראשה פתרונות חלקיים ומעליבים לפי הרוח המנשבת בסקרים.


החברה בישראל נמצאת בשעה גורלית, שאיש אינו יודע לאן תוביל. אבל בדבר אחד ישנה ודאות: התשתית החברתית והכלכלית של ישראל לא הייתה ערוכה למשבר והציבור איבד אמון בממשלה. שנים של ייבוש תקציבי של מערכות ההגנה החברתיות שצריכות לדאוג לכולנו, הוביל אותנו למצב הנוכחי, והנגיף רק חשף זאת ביתר שאת. לגורם האחראי למצב יש שם ופנים. הוא הולך כל יום לעבודה, אבל כנראה ששכח שהוא עובד בשבילנו, הציבור. לגורם הזה קוראים ראש הממשלה בנימין נתניהו.

נדב ביגלמן הוא פעיל פוליטי, חבר הנהנגת תנועת "עומדים ביחד"

تمّ العثور على لقاحٍ للوباء

اللقاح الهام للكورونا موجود على مقربةٍ منّا. لن ينجح بهزم الوباء ولكنه حتمًا سيكون قادرًا على مواجهته بشكلٍ جديٍّ وفعّال. يدعى اللقاح "دولة الرفاه".

نداف بيجلمان

نداف بيجلمان

30.9.20

تمّ العثور على لقاحٍ للوباء

"جسر المعطّلين عن العمل"، نشاط ميداني من أجل الأمان الاقتصاديّ في فترة الأزمة على جسر الهجانا في تل-أبيب، آب ٢٠٢٠. تصوير: نقف معًا.

الوباء الذي لا يتركنا والقيود الصعبة التي تضعها الحكومة الإسرائيلية هي ليست أمورًا تعبّر عن ظاهرة صحية فحسب, بل إنّ لها أبعاد سياسية. إلى يتم التوصل للقاحٍ فعّال للكورونا يضمن حماية البشرية منها, فإن العامل الرئيسي للتعامل الناجع مع الوباء هو أداء الحكومة وثقة الشعب بها. هكذا تمامًا.

لقد أثبتت الموجة الأولى للوباء أن المجتمع الإسرائيليّ, بالرغم من كل الإهانات والاتهامات التي نُسبَت له, يعلم جيدًا كيف يلتزم بالتعليمات. كأفراد وكمجتمع, قمنا بدورنا بهذه المعاهدة الاجتماعية, التي تهدف للحفاظ على بعضنا بعضًا عن طريق التزام البيت, الإغلاق الشامل أو الجزئي, تقليص قطاع العمل والاستهلاك, والعديد من الوسائل الأخرى. بينما قمنا نحن بالالتزام بجزئنا من المعاهدة, قامت الحكومة بخرق الجزء الخاص بها وهذا ما أدى إلى زعزعة ثقة الجمهور.


لا يلوم أي شخص نتنياهو بانتشار الوباء, إنما نتّهمه بكونه مسؤولًا عن عدم جهوزيتنا له وكذلك بضعفه بترتيب الأولويات، مما أسفر عن تفشي الموجة الثانية. نتنياهو والحكومة هم أول من يتحمل المسؤولية عن تآكل جهاز الصحة العام, مما أدى الى تردّي حالته حتى قبل ضربة الكورونا. هم المسؤولون عن عدم الجاهزية الكافية التي أدت لتفشّي الموجة الثانية القاسية للغاية. هم المسؤولون عن العاطلين عن العمل وعن رجال الأعمال الذين يجدون نفسهم اليوم مجددًا في مواجهة أزمةٍ أخرى دون وجود خطط واضحة لمساعدتهم. هم المسؤولون عن انهيار نظام الرفاه وإلقائه للهاوية. حتى الآن، بعد مرور أشهر على تشكيل الحكومة ومع وجود مئات آلاف العاطلين عن العمل, لا تزال الحكومة تفشل فشلًا ذريعًا بالاستعداد للوباء والتعامل معه، كما وبتوفير الأمان الاقتصاديّ لمواطني الدولة.


هذا التهديد الذي يحوم حول ثقة الجمهور له إجابة. الإجابة بسيطة جدًا - ألا وهي دولة الرفاه. سياسات تحمل في طيّاتها فكرة توفير شبكة أمان مجتمعي شامل ينجح في أوقات الأزمات العصيبة - وعمومًا كذلك - بحمايتنا جميعًا بنفس المقدار. شبكة أمان تتواجد دائمًا من أجلنا وتمكننا من تجاوز المرحلة الحالية المليئة بالريبة وعدم الوضوح.


المعاهدة الاجتماعية التي تشكّل أساس دولة الرفاه هي بسيطة جدًا: نحن, المواطنون, نمنح الحكومة ثقتنا, ندخل للحجر الصحي ونحترم القيود التي فُرضت علينا, والحكومة من جهتها - تهتم بئلّا نفقد مصدر دخلنا وبأن نعيش بكرامة. نحن نغلق مصالحنا حتى نمنع انتشار الوباء بشكلٍ أوسع, والحكومة تهتم بدفع تعويضات مالية كاملة وسريعة على مدار فترة الإغلاق. نحن نحافظ على التباعد الاجتماعي, والحكومة تحافظ على التكاتف الاجتماعي وتضمن ثبات جهاز الصحة العام.


حكومة نتنياهو تقوم بعكس هذا تمامًا. بدلًا من بناء جهاز أمان اجتماعي كالذي تبنّته دول أخرى, إنشاء منظومة داعمة للراوتب كما هو متّبع في دول مركز وشمال أوروبا, ضمان وجود جهازيّ تعليمٍ وصحة عامَّين يعملان على أكمل وجه - يستمرّ نتنياهو باستنزافها, ووزارة المالية تضع خطط تقليصات ضخمة في القطاع العام. بدل سن قانون مفهوم ضمنًا - كان يجب سنه منذ فترة طويلة - وهو القانون الذي يقضي بدفع مخصصات بطالة لمن يعملون في السوق الحر وفقدوا مصدر دخلهم جراء الأزمة الراهنة, ترتجل الحكومة ورئيسها حلولًا جزئية ومهينة وفق استطلاعات الرأي.


يتواجد المجتمع الإسرائيلي في ساعة مصيرية, لا يعلم أحد إلى أين تؤدي. ولكن هناك شيء واحد لا شكّ فيه: القاعدة الاجتماعية والاقتصادية في إسرائيل غير جاهزة لأزمة, والمواطنون قد فقدوا الثقة بالحكومة. سنوات من التقليص بميزانيات أنظمة الحماية الاجتماعية، التي من المفترض أن تهتم بنا, أدت بنا إلى ما نحن عليه, وما فعله الوباء هو فقط كشف هذا الخلل بأوضح صورة. للمسؤول عن هذا الوضع يوجد اسم وعنوان. هو يذهب كل يوم للعمل, ولكن من الواضح أنه نسي أنه يعمل من أجلنا, نحن المواطنون. هذا المسؤول يُدعى رئيس الحكومة بينامين نتنياهو.

نداف بيجلمان هو ناشط سياسي، وعضو في قيادة حراك "نقف معًا"

 الجمهور العربي: قيود الهيمنة مغلقة في صندوق

الجمهور العربي: قيود الهيمنة مغلقة في صندوق

دوف حنين وداني فيلك

إذا كنتِ امرأة، فإنّ بينيت هو عدوّك الأكبر

إذا كنتِ امرأة، فإنّ بينيت هو عدوّك الأكبر

دورون أروخ

سوف يغرق الشرق الأوسط بالمياه عمّا قريب - مقابلة مع نوعَم خومسكي وروبرت بولين

سوف يغرق الشرق الأوسط بالمياه عمّا قريب - مقابلة مع نوعَم خومسكي وروبرت بولين

سالي عبد وعيلاي أبرموفيتشة

הציבור הערבי: מגבלותיה של הגמוניה סגורה בקופסה

הציבור הערבי: מגבלותיה של הגמוניה סגורה בקופסה

דב חנין ודני פילק

אם את אישה, בנט הוא האויב הכי גדול שלך

אם את אישה, בנט הוא האויב הכי גדול שלך

דורון ארוך

בקרוב, המזרח התיכון יוצף במים - שיחה עם נועם חומסקי ורוברט פולין

בקרוב, המזרח התיכון יוצף במים - שיחה עם נועם חומסקי ורוברט פולין

סאלי עבד ועילי אברמוביץ'